Isi isa n’aho yacitsemo ibice nyuma y’intambara hagati ya Iran, Israel na USA
Isi iri mu bihe bikomeye bya politiki mpuzamahanga nyuma y’aho Leta Zunze Ubumwe za Amerika zifatanyije na Israel zigabye ibitero bikomeye kuri Iran, ibintu byahise bikurura umwuka mubi ku rwego rw’isi ndetse bituma ibihugu bitandukanye bifata imyanzuro itandukanye kuri iyi ntambara.
Ibi bitero byagabwe mu ntangiriro z’uku kwezi byibasiye ibice bitandukanye bya Iran birimo n’umurwa mukuru Tehran, bigamije gusenya ibikorwa bya gisirikare n’ibijyanye na porogaramu za Iran zifitanye isano n’intwaro zikomeye.
Mu bayobozi baguye muri ibyo bitero harimo n’umuyobozi w’ikirenga wa Iran, Ayatollah Ali Khamenei, wari umaze imyaka myinshi ari ku isonga mu buyobozi bw’iki gihugu.
Urupfu rwe rwahise rutera umujinya ukomeye muri Iran ndetse n’abafatanyabikorwa bayo, bituma ubuyobozi bw’iki gihugu butangaza ko bugomba kwihorera ku bihugu byagabye ibyo bitero.
Mu rwego rwo gusubiza, Iran yahise igaba ibitero byibasiye ibirindiro bya gisirikare bya Amerika biri mu bihugu bitandukanye byo mu Burasirazuba bwo Hagati, ikoresheje misile n’ibindi bikoresho bya gisirikare bigezweho.
Ibi byatumye umutekano w’ako karere urushaho guhungabana, ndetse bamwe mu basesenguzi batangira kuvuga ko iyi ntambara ishobora kwaguka ikagira ingaruka ku bice byinshi by’isi.
Nyuma y’ibi byabaye, isi yahise igabanyikamo ibice bitandukanye bitewe n’uko ibihugu byafashe imyanzuro itandukanye kuri iyi ntambara.
Ibihugu byinshi bikomeye byo mu Burengerazuba bw’isi byahise byerekana ko bishyigikiye Israel na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Bimwe muri byo birimo Ubwongereza, Canada n’ibihugu byinshi bigize Umuryango w’Ubumwe bw’u Burayi.
Ibi bihugu byavuze ko ibitero byagabwe kuri Iran byari bigamije gukumira iterabwoba no kurinda umutekano w’ibihugu byo mu karere.
Ku rundi ruhande ariko, hari ibihugu byagaragaje ko bishyigikiye Iran cyangwa byamaganye ibyo bitero byagabwe kuri iki gihugu. Muri byo harimo ibihugu bifitanye umubano wa hafi na Iran nka Russia na China, byatangaje ko gukoresha ingufu za gisirikare bidashobora gukemura ibibazo bya politiki, ahubwo byasabye ko ibihugu birebwa n’iyi ntambara byasubira ku meza y’ibiganiro.
Hari kandi n’ibindi bihugu byagaragaje impungenge ko iyi ntambara ishobora guteza ibibazo bikomeye ku mutekano w’isi yose no ku bukungu mpuzamahanga, cyane cyane ku bijyanye n’ibikomoka kuri peteroli.
Mu gihe hari ibihugu byahisemo gufata uruhande rumwe cyangwa urundi, hari n’ibindi byinshi byahisemo kwitonda mu magambo yabyo, bitagaragaza ko bishyigikiye uruhande runaka.
Ibihugu byinshi byo muri Aziya, Afurika n’Amerika y’Epfo byasabye ko habaho ibiganiro bigamije kugarura amahoro, bikagaragaza ko gukomeza intambara bishobora gutuma ibintu birushaho kuba bibi.
Abasesenguzi ba politiki mpuzamahanga bavuga ko iyi ntambara ishobora guhindura byinshi ku miterere y’umutekano mu Burasirazuba bwo Hagati, ndetse ikaba ishobora kugira ingaruka zikomeye ku bukungu bw’isi, cyane cyane mu gihe ibihugu byinshi byo muri ako karere bifite umutungo kamere ukomeye nk’amavuta ya peteroli.
Hari kandi impungenge ko gukomeza kwiyongera kw’ibi bitero bishobora gutuma n’ibindi bihugu byinjira muri iyi ntambara, ibintu byatuma ihinduka intambara nini ishobora kugira ingaruka ku rwego rw’isi yose.
Mu gihe amahanga akomeje gukurikirana uko ibintu bihagaze, ibihugu byinshi bikomeje gusaba ko habaho inzira z’amahoro, hagakorwa ibiganiro bigamije kugabanya umwuka mubi uri hagati y’impande zihanganye.
Nubwo bimeze bityo, kugeza ubu ntiharagaragara icyizere gihamye cy’uko iyi ntambara ishobora guhagarara vuba, kuko impande zombi zigaragaza ko ziteguye gukomeza guhangana mu rwego rwo kurengera inyungu zazo.
Ibi byose bituma isi yose ikomeje gukurikirana iyi ntambara n’ingaruka zayo, mu gihe benshi bafite impungenge ko ishobora guhindura byinshi ku mitegekere n’imibanire y’ibihugu ku rwego mpuzamahanga.
